Günümüzde bilimsel bilgi birikiminin hızla artmasıyla birlikte, biyolojik sistemlerin karmaşık yapısını anlamaya yönelik çalışmalar daha rafine ve sofistike deneysel yaklaşımlar gerektirmekte; bu da yüksek çözünürlüklü, çok boyutlu ve detaylı tekniklerin kullanılmasını bilimsel araştırmalar için elzem hale getirmiştir.
Bilimsel araştırma sürecindeki in vitro/ex vivo’dan in vivo’ya uzanan süreçteki son basamak olan laboratuvar hayvanları aşamaları, ilgili bu çalışmaların güvenilirliği ve geçerliliğini test ettiğimiz ön önemli basamaktır.
Her ne kadar tüm dünyada etik nedenlerle laboratuvar hayvanı kullanımının sınırlandırılmasına dönük çabalar hız kazansa da, biyoinformatik, organ-on-chip ve 3D kültür sistemleri gibi alternatif yöntemler henüz canlı organizmadaki sistemler arası karmaşık etkileşimleri yeterli düzeyde modelleyememektedir.
Bu durum, özellikle immünolojik, nörolojik, metabolik, onkolojik ve bunun gibi bir çok kompleks hastalıkların araştırılmasında hâlâ deney hayvanı kullanımını vazgeçilmez kılmaktadır.
Bu modellerin kurulması, karakterizasyonu ve kullanımı ise ancak bu alanda ileri düzey teknik bilgiye sahip, özel eğitim almış araştırmacılar ile mümkündür. Dolayısıyla:
• Laboratuvar hayvanları bilimi, yalnızca etik kurallar çerçevesinde doğru modelin seçilmesi değil;
• Aynı zamanda bu modelin genetik olarak modifiye edilmesi,
• Hastalık modeli oluşturulması,
• Veri toplama, izleme ve analiz süreçlerinin optimize edilmesi gibi çok sayıda kritik adımı kapsar.
Bu nedenle kurulacak olan yüksek lisans programı,
ilgili hipotezleri test edebilmek için en doğru laboratuvar hayvan modelini geliştirmeyi ve doğru şekilde manüplasyonları yönetebilmeyi sağlayacak yüksek teorik ve uygulama bilgisine sahip kalifiye insan kaynağı yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

Lisansüstü

Yüksek Lisans

Laboratuvar Hayvanları Bilimi Anabilim Dalı’’nda lisansüstü eğitim alacak kişiler Tıp, Eczacılık, Veterinerlik, Biyoloji, Moleküler Biyoloji, vb. alanlarda lisans eğitimini tamamlamış kişilerden seçilecektir. Ayrıca, birimdeki tematik laboratuvarlar sorumlu öğretim üyeleri de farklı disiplinlerden oluşmaktadır

“Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yandal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik” hükümleri uygulanır.

Geçerliliği olan yabancı dil sınavlarından en az 50 puan almış olmak. Deney hayvanları sertifikasına sahip olmak.

Laboratuvar Hayvanları Bilimi Tezli Yüksek Lisans Programı; biyolojik sistemlerin karmaşık yapısını anlamaya yönelik araştırmalarda, in vitro/ex vivo aşamalarından in vivo doğrulamaya uzanan sürecin kritik basamağı olan laboratuvar hayvanı çalışmalarında ileri düzey kuramsal ve uygulamalı yetkinlik kazandırmayı hedefleyen 2. döngü lisansüstü programdır.
Program; canlı organizmadaki sistemler arası etkileşimlerin bütüncül olarak değerlendirilebildiği deneysel modellerin (özellikle immünoloji, nörobilim, metabolizma ve onkoloji gibi kompleks alanlarda) kurulması, karakterizasyonu ve yönetimi için gerekli bilgi-beceriyi kazandırır. Bu kapsamda öğrenciler; etik ve mevzuat, model seçimi/kurulumu, preklinik araştırma tasarımı, izlem-veri toplama-analiz ve tez çalışması süreçlerinde uzmanlaşacak şekilde yapılandırılmış dersler ve tez çalışması ile yetiştirilir.
Program toplam iş yükü 120 AKTS olup dört yarıyılda tamamlanacak şekilde planlanmıştır; ilk yıl ders/uygulama ve seminer bileşenleri, ikinci yıl ise uzmanlık alan dersleri ve tez danışmanlığı/tez çalışması bileşenleri ile ilerler.

8.1

Program Yeterlikleri

1. Laboratuvar hayvanı çalışmalarında etik ilkeleri ve ilgili mevzuatı gözeterek araştırma planlayıp yürütebilir.
2. Bilimsel problem/hipoteze uygun hayvan türü-model seçimi yapabilir ve deney tasarımını gerekçelendirebilir.
3. Laboratuvar hayvanlarında fizyoloji-anatomi bilgisini deneysel tasarıma aktarabilir.
4. Hastalık modellerinin kurulumu/karakterizasyonu için gerekli izlem ve veri toplama süreçlerini planlayıp yönetebilir.
5. Preklinik araştırmalarda (ilaç geliştirme dâhil) in vivo yaklaşımları ve uygulama/izlem basamaklarını uygun biçimde kurgulayabilir.
6. İmmünolojik uygulamalar (aşı çalışmaları ve ilgili değerlendirmeler dâhil) için uygun deneysel çerçeveyi seçebilir ve yürütebilir.
7. Davranış modelleri ve nörodejeneratif hastalık modelleri gibi alanlarda yöntem seçimi, uygulama ve veri yorumlama becerisi gösterebilir.
8. Laboratuvar hayvanı üniteleri ve deney laboratuvarlarının işleyişi ile biyogüvenlik ve iş sağlığı-güvenliği uygulamalarını araştırma süreçlerine entegre edebilir.
9. Üretilen veriyi uygun yöntemlerle analiz edebilir; bilimsel raporlama/sunum yapabilir.
10. Seminer ve tez çalışması kapsamında literatür değerlendirmesi yaparak bilimsel çıktıyı yazılı ve sözlü olarak bilimsel formatta sunabilir.
11. Disiplinlerarası ekiplerde etkin iletişim kurarak araştırma süreçlerini koordine edebilir.
12. Tez çalışması kapsamında bağımsız araştırma yürüterek alana katkı sağlayacak bilimsel sonuç üretebilir.

8.2

PROGRAM YETERLİLİĞİ - Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) İlişkisi

Program Yeterliliği		TYYÇ-1 BİLGİ (Kuramsal - Uygulamalı)	TYYÇ-2 BECERİ (Bilişsel - Uygulamalı)
Program Yeterliliği		1	Laboratuvar hayvanı çalışmalarında etik ilkeleri ve ilgili mevzuatı gözeterek araştırma planlayıp yürütebilir.
2	Bilimsel problem/hipoteze uygun hayvan türü-model seçimi yapabilir ve deney tasarımını gerekçelendirebilir.
3	Laboratuvar hayvanlarında fizyoloji-anatomi bilgisini deneysel tasarıma aktarabilir.
4	Hastalık modellerinin kurulumu/karakterizasyonu için gerekli izlem ve veri toplama süreçlerini planlayıp yönetebilir.
5	Preklinik araştırmalarda (ilaç geliştirme dâhil) in vivo yaklaşımları ve uygulama/izlem basamaklarını uygun biçimde kurgulayabilir.
6	İmmünolojik uygulamalar (aşı çalışmaları ve ilgili değerlendirmeler dâhil) için uygun deneysel çerçeveyi seçebilir ve yürütebilir.
7	Davranış modelleri ve nörodejeneratif hastalık modelleri gibi alanlarda yöntem seçimi, uygulama ve veri yorumlama becerisi gösterebilir.
8	Laboratuvar hayvanı üniteleri ve deney laboratuvarlarının işleyişi ile biyogüvenlik ve iş sağlığı-güvenliği uygulamalarını araştırma süreçlerine entegre edebilir.
9	Üretilen veriyi uygun yöntemlerle analiz edebilir; bilimsel raporlama/sunum yapabilir.
10	Seminer ve tez çalışması kapsamında literatür değerlendirmesi yaparak bilimsel çıktıyı yazılı ve sözlü olarak bilimsel formatta sunabilir.
11	Disiplinlerarası ekiplerde etkin iletişim kurarak araştırma süreçlerini koordine edebilir.
12	Tez çalışması kapsamında bağımsız araştırma yürüterek alana katkı sağlayacak bilimsel sonuç üretebilir.

8.3

PROGRAM YETERLİLİĞİ - TEMEL ALAN YETERLİLİKLERİ (TAY) İLİŞKİSİ

Program Yeterliliği		TAY-1 BİLGİ (Kuramsal - Uygulamalı)	TAY-2 BECERİ (Bilişsel - Uygulamalı)
Program Yeterliliği		1	Laboratuvar hayvanı çalışmalarında etik ilkeleri ve ilgili mevzuatı gözeterek araştırma planlayıp yürütebilir.
2	Bilimsel problem/hipoteze uygun hayvan türü-model seçimi yapabilir ve deney tasarımını gerekçelendirebilir.
3	Laboratuvar hayvanlarında fizyoloji-anatomi bilgisini deneysel tasarıma aktarabilir.
4	Hastalık modellerinin kurulumu/karakterizasyonu için gerekli izlem ve veri toplama süreçlerini planlayıp yönetebilir.
5	Preklinik araştırmalarda (ilaç geliştirme dâhil) in vivo yaklaşımları ve uygulama/izlem basamaklarını uygun biçimde kurgulayabilir.
6	İmmünolojik uygulamalar (aşı çalışmaları ve ilgili değerlendirmeler dâhil) için uygun deneysel çerçeveyi seçebilir ve yürütebilir.
7	Davranış modelleri ve nörodejeneratif hastalık modelleri gibi alanlarda yöntem seçimi, uygulama ve veri yorumlama becerisi gösterebilir.
8	Laboratuvar hayvanı üniteleri ve deney laboratuvarlarının işleyişi ile biyogüvenlik ve iş sağlığı-güvenliği uygulamalarını araştırma süreçlerine entegre edebilir.
9	Üretilen veriyi uygun yöntemlerle analiz edebilir; bilimsel raporlama/sunum yapabilir.
10	Seminer ve tez çalışması kapsamında literatür değerlendirmesi yaparak bilimsel çıktıyı yazılı ve sözlü olarak bilimsel formatta sunabilir.
11	Disiplinlerarası ekiplerde etkin iletişim kurarak araştırma süreçlerini koordine edebilir.
12	Tez çalışması kapsamında bağımsız araştırma yürüterek alana katkı sağlayacak bilimsel sonuç üretebilir.

Mezunlar; üniversiteler ve araştırma merkezlerinde in vivo araştırma altyapısı bulunan laboratuvarlarda, deney hayvanı modellerine dayalı projelerde araştırmacı olarak; ayrıca preklinik Ar-Ge ve test süreçlerinde (ilaç-aşı-biyomedikal araştırmalar gibi) görev alabilecek yetkinlikte yetişir. Programın disiplinlerarası yapısı; farklı alanlardan gelen lisans mezunlarının ortak araştırma dilinde buluşmasını, deneysel model kurma ve yürütme kapasitesini artırmayı hedefler.

Program mezunları; ilgili mevzuat ve üniversitelerin ilan ettiği kabul koşullarını sağlamak kaydıyla, alanla ilişkili doktora programlarına başvurabilir. Türkiye’de Laboratuvar Hayvanları Bilimi alanında lisansüstü yapılanmanın mevcut örnekleri bulunduğundan, mezunların ulusal ölçekte ilgili doktora programlarına geçişi mümkün olacaktır (örnek olarak, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde Laboratuvar Hayvanları Bilimi doktora programı başlangıcı bulunduğu bilgisi program formunuzda yer almaktadır).

Programda ölçme-değerlendirme; dersin niteliğine göre sınav(lar), ödev/proje, uygulama performansı, rapor ve sunum bileşenleriyle yürütülür ve ilgili enstitü/lisansüstü mevzuat esaslarına göre uygulanır. Seminer dersi: Literatür taraması, yazılı rapor ve planlı sunum performansı üzerinden değerlendirilir. Tez çalışması: Danışmanlık/izleme süreci ve tez savunması kapsamında değerlendirilir.

Tezli yüksek lisans programından mezuniyet için öğrencinin; ders planındaki yükümlülükleri tamamlaması, seminer ve tez çalışması süreçlerini ilgili mevzuata uygun biçimde yürütmesi ve programın toplam iş yükü olan en az 120 AKTS’yi sağlaması gerekir. Program; dersler, seminer ve tez/tez danışmanlığı bileşenlerinden oluşacak şekilde dört yarıyıla yayılmıştır (yarıyıl başına 30 AKTS planlaması esas alınmıştır).

Tam Zamanlı

rogramın yürütülmesi; Bursa Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ve deneysel altyapı kapsamında Deney Hayvanları Yetiştirme ve Araştırma Birimi (DENHAB) üzerinden kurgulanmıştır.

Programın uygulama ve araştırma altyapısı; BUÜ bünyesindeki DENHAB üzerinden yürütülmek üzere planlanmıştır. Formunuzda; DENHAB’ın hem teknik hem akademik açıdan kapsamlı bir altyapıya sahip olduğu, tematik laboratuvarlar ve hizmet alanlarıyla araştırmacılara destek sunduğu belirtilmektedir.
Mevcut olanaklar kapsamında; ameliyathaneler, genel araştırma laboratuvarları, karantina odaları, bakım odaları, hayvan barınma ve üretim odaları, sterilizasyon/dezenfeksiyon, temizlik-hazırlık alanları gibi birimler tanımlanmıştır. Ayrıca tematik laboratuvar örnekleri arasında Multidisipliner Moleküler Biyoloji Laboratuvarı, Viral Aşılar Araştırma Laboratuvarı, Sinirbilim ve Deneysel Parkinson Laboratuvarı gibi altyapılar yer almaktadır.
Formunuzda ayrıca; önerilen programın yürütülmesi için hâlihazırdaki laboratuvar ve derslik olanaklarının yeterli olduğu, ek yeni alana ihtiyaç bulunmadığı yaklaşımı da ifade edilmektedir.

T¹: Teori

U²: Uygulama

L³: Laboratuvar